A intelixencia artificial non é só unha ferramenta de futuro para o ámbito laboral; está xa integrada no xogo e na educación dos máis pequenos, e os expertos comezan a alertar sobre as súas consecuencias. Un estudo recente, titulado A colonización da IA na infancia: entre a educación, o xogo e a persuasión, advirte de que a introdución masiva desta tecnoloxía sen unha regulación clara pode converterse nun mecanismo de persuasión comercial e vixilancia sobre os menores.
A investigación foi elaborada por Isaac Maroto González, doutor en Comunicación e Información Contemporánea integrante do PSM Research Team da Universidade de Santiago de Compostela (USC), e Verónica Crespo Pereira, da Universidade da Coruña (UDC). O traballo analiza experiencias reais rexistradas en Estados Unidos e China para avaliar como a IA está a cambiar a contorna familiar e as aulas.
O risco da «vixilancia algorítmica» nas aulas
Aínda que o informe recoñece que a IA pode facilitar a aprendizaxe personalizada e a detección temperá de dificultades educativas, tamén sinala perigos claros. Isaac Maroto, autor principal do estudo, advirte que «a infancia constitúe unha etapa especialmente sensible» debido ao desenvolvemento de capacidades cognitivas, afectivas e sociais.
O risco reside en que as aulas se convertan en espazos de «vixilancia algorítmica» onde se recompilan datos constantes dos alumnos. Segundo explica Maroto, «a introdución de sistemas capaces de analizar os comportamentos, a atención ou o rendemento poden terminar influíndo nos procesos de aprendizaxe» de xeito negativo. O estudo lembra precedentes como o caso Channel One en Estados Unidos, onde a obtención de recursos tecnolóxicos supuxo abrir a porta a contidos publicitarios dentro das propias aulas.
A monitorización educativa en China
A investigación pon o foco tamén no modelo chinés, onde a IA xa é parte integral do sistema mediante robots e plataformas que monitorizan o alumnado. Os investigadores fan fincapé en que a tecnoloxía non debe desprazar os elementos esenciais da educación. «A interacción humana, a escoita e as relacións sociais son consideradas elementos esenciais do proceso educativo que non deberían quedar relegados pola tecnoloxía», sosteñen.
O perigo dunha educación centrada excesivamente na eficiencia é a perda de habilidades fundamentais. O traballo conclúe que priorizar a tecnoloxía sobre a pedagoxía tradicional pode reducir o pensamento crítico, a espontaneidade e o pensamento diverxente no alumnado.
Xoguetes que pasan a ter autoridade
O estudo tamén analiza a irrupción da intelixencia artificial no mercado xogueteiro, citando como exemplo os acordos para integrar tecnoloxías conversacionais nos xoguetes. Os investigadores advirten que estes dispositivos poden deixar de ser obxectos inofensivos para converterse en «interlocutores con autoridade» para os nenos.
Esta capacidade de interlocución pode ser utilizada para a recollida de información dos menores con fins estritamente comerciais. Ante esta situación, a principal conclusión dos investigadores da USC e a UDC é que calquera uso da IA na infancia debe estar orientado a fomentar a creatividade e as relacións humanas. O gran reto, segundo apuntan, é conseguir que a tecnoloxía protexa o benestar dos nenos por riba dos intereses económicos das grandes empresas tecnolóxicas.
