O Tribunal Supremo confirmou que a inmensa maioría dos cidadáns que obtiveron a nacionalidade española a través da coñecida como ‘lei de netos’ non poderán exercer o seu dereito ao voto nas eleccións xerais anticipadas do vindeiro 29 de novembro. A Sala do Contencioso-Administrativo desestimou os recursos presentados pola Avogacía do Estado e ratificou a suspensión cautelar que xa ditara no mes de setembro a instancias da asociación Iustitia Europa e do partido Vox.
Na súa resolución, os maxistrados subliñan que o interese xeral de preservar a “pureza do proceso electoral” debe prevalecer sobre o dereito de sufraxio cando existen dúbidas sobre a regularidade das inscricións. O alto tribunal ordenou ao Instituto Nacional de Estatística (INE) que manteña paralizadas as novas altas no Censo Electoral de Residentes Ausentes (CERA) a través desta vía e que suspenda os efectos electorais daquelas persoas que xa foran rexistradas previamente.
O auto xudicial establece unha única excepción a este veto xeralizado. A suspensión non se aplicará a aquelas persoas que poidan achegar unha certificación consular baixo a responsabilidade dos encargados dos rexistros. Dito documento debe probar que, a data de 1 de agosto de 2026, xa tiñan a condición de nados fóra do Estado de pais ou avós orixinariamente españois que padeceran exilio por razóns políticas, ideolóxicas, de crenza ou de identidade sexual, e que por iso perderan ou renunciaran á nacionalidade.
O fondo do litixio radica na falta de revisión exhaustiva dos expedientes. O Goberno alegara a imposibilidade material de comprobar a tempo os casos dos 163.020 electores inscritos no CERA baixo o paraugas desta lexislación. O Supremo respondeu con dureza a este argumento, sinalando que a Administración non pode escudarse na falta de tempo cando a causa do incumprimento reside nela mesma. O tribunal acusa á Oficina do Censo Electoral de obviar a orde de aclarar as condicións e a trazabilidade de acceso aos rexistros consulares, alertando do risco para a lexitimidade democrática se se constitúe un censo irregular.
A decisión xudicial, de forte impacto no censo exterior e nas comunidades con gran presenza na diáspora como a galega, non contou coa unanimidade da sala. A maxistrada Alicia Millán formulou un voto particular discrepante advertindo de que o propio adianto electoral altera as regras do xogo e converte en “irreversible” a lesión do dereito de sufraxio activo dos afectados. Mentres tanto, o Supremo abriu a porta a que os prexudicados pola suspensión poidan comparecer no procedemento e formular alegacións nun prazo de cinco días hábiles a partir da publicación da medida no Boletín Oficial do Estado (BOE).
Fontes: Europa Press, TS.
