O Ministerio de Facenda move ficha para renovar o sistema de financiamento das comunidades autónomas. O departamento dirixido por Arcadi España remitiu este venres o borrador que busca substituír o modelo vixente a partir de 2027. A proposta estrela é aumentar a participación autonómica nos dous principais impostos: a cesión do IRPF subiría do 50 ao 55 %, mentres que a do IVE pasaría do 50 ao 56,6 %.
De saír adiante esta reforma, o conxunto de comunidades de réxime común —todas agás o País Vasco e Navarra— recibiría un incremento de 20.975 millóns de euros respecto ao modelo actual. Segundo as estimacións gobernamentais, o novo sistema achegaría preto de 224.500 millóns de euros ás arcas autonómicas, unha cifra sensiblemente superior aos 152.484 millóns contabilizados en 2023.
Novos criterios de reparto
Un dos eixes principais desta proposta é a redefinición da «poboación axustada», o indicador que determina o número de habitantes e os seus custos reais para os servizos públicos. O Goberno pretende recortar nun 50 % as disparidades actuais entre territorios, introducindo variables máis precisas nas necesidades de gasto:
- Educación: terase en conta o alumnado de 18 a 24 anos en universidade ou FP e a mobilidade de estudantes entre comunidades.
- Servizos sociais: a poboación maior de 65 anos divídese agora en dous tramos (65-79 e maiores de 80).
- Paro: inclúese como factor específico o número de persoas desempregadas sen prestación social.
- Factores xeográficos: o documento recoñece o impacto dos custos fixos, a dispersión, a superficie e a insularidade, aspectos clave para comunidades como Galicia.
Ademais, a «cesta de impostos» ampliase para incluír tributos como o de Patrimonio, o de depósitos bancarios, o de xogo e o de residuos. O modelo permite tamén que as comunidades opten por un sistema de «caxa compartida» onde os ingresos do IRPF cheguen ás arcas autonómicas e estatais de forma simultánea.
Próximos pasos
O calendario marcado por Facenda é axustado. Este vindeiro martes reunirase o comité técnico para debater o documento, previo paso á cita clave do día 29, na que os conselleiros autonómicos se sentarán a negociar formalmente.
Dende o Ministerio insisten en que o obxectivo é «blindar o Estado do benestar» e elevar a autonomía fiscal das comunidades, amosándose abertos ao diálogo con todos os territorios antes de trasladar o texto definitivo ao Congreso dos Deputados para a súa tramitación parlamentaria.
